Czym zajmuje się rehabilitacja uroginekologiczna?
Rehabilitacja uroginekologiczna zajmuje się diagnozowaniem, terapią i profilaktyką dysfunkcji związanych z obszarem miednicy, w szczególności dotyczących układu moczowego i rozrodczego. Skupia się m.in na poprawie funkcji mięśni dna miednicy, które odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu zdrowia układu moczowo-płciowego, ale też wpływają na prawidłowe funkcjonowanie układu trawiennego, postawę ciała, czy właściwy tor oddechowy. Z fizjoterapii uroginekologicznej warto skorzystać nie tylko w sytuacji, gdy występują już jakieś niepokojące dolegliwości, ale również profilaktycznie np. w trakcie ciąży, czy po porodzie, aby w przyszłości zminimalizować ryzyko wystąpienia zdarzeń nieporządanych i działać zapobiegawczo.
W jakich sytuacjach wskazana jest fizjoterapia uroginekologiczna?
- przygotowanie do porodu ( zarówno siłami natury, jak i cięcia cesarskiego (CC) )
- postępowanie w okresie połogu
- ocena poporodowa
- przygotowanie ciała do ciąży
- trudności z zajściem w ciążę
- blizny z obrębie jamy brzusznej i/lub dna miednicy ( w tym blizna po CC, czy po pęknięciu i/lub nacięciu krocza( epizjotomia ))
- rozejście mięśni prostych brzucha ( DRA ) i/lub spojenia łonowego
- operacje i zabiegi w obrębie jamy brzusznej i/lub miednicy mniejszej- jako przygotowanie do zabiegu i postępowanie pooperacyjne
- nietrzymanie moczu ( NTM ) i/lub stolca (szczególnie wysiłkowe NTM, np. przy kaszlu, kichaniu, śmiechu, aktywności fizycznej) lub naglące (silne uczucie potrzeby oddania moczu)
- profilaktyka zdrowego dna miednicy
- dysfunkcje jelitowe ( wzdęcia / zaparcia / biegunki / zespół jelita wrażliwego / SIBO / IMO / stomia / problemy z wypróżnianiem )
- wypadanie (tzw. prolaps ) i/lub obniżenia tkanek i/lub narządów w obrębie miednicy mniejszej
- menopauza (ze względu na zmiany hormonalne, które mogą wpływać m.in na osłabienie mięśni dna miednicy, suchość pochwy, problemy z nietrzymaniem moczu, czy jakość życia seksualnego)
- niewydolność mięśni dna miednicy
- problemy seksualne (wsparcie w przypadku bolesnego współżycia, suchości pochwy, zaburzeń orgazmu czy zmniejszonej satysfakcji seksualnej i obniżonej jakości życia intymnego)
- bolesny miesiączki
- endometrioza
- ból/dyskomfort okolicy miednicy, bądź krocza, bóle podczas stosunku (dyspareunia), przewlekłe bóle pęcherza (np. zespół bolesnego pęcherza) lub odbytu (proktalgia)
- bezpieczna aktywność w ciąży i po porodzie
- bezpieczne rozpoczęcia aktywności fizycznej, w tym powrót do ćwiczeń po ciąży i porodzie
- zaburzenia postawy
- dolegliwości bólowe kręgosłupa
- urazy i upadki na kość krzyżową/guziczną.
Na czym polega fizjoterapia uroginekologiczna?
Fizjoterapia uroginekologiczna obejmuje różnorodne techniki i podejścia terapeutyczne. Składowe wizyty obejmują:
- szczegółowy wywiad
- badania funkcjonalne i testy diagnostyczne wraz z oceną posturalną
- terapię i badanie wewnętrzne mięśni dna miednicy: per vaginum i/lub per rectum w zależności od wskazań i zgody osoby badanej
- terapię struktur mięśniowo-powięziowych wpływających pośrednio i bezpośrednio na pracę i funkcjonowanie mięśni dna miednicy
- dobór odpowiednich ćwiczeń do uzyskania optymalnych efektów terapii (oddechowe, relaksacyjne, dna miednicy, ogólnousprawniające)
- zalecenia profilaktyczne i wskazówki dotyczące aktywności dnia codziennego
- możliwość wykorzystania dodatkowych form wspomagania terapii, jak biofeedback, czy elektrostymulacja.
Fizjoterapia uroginekologiczna jest delikatną, a zarazem efektywną formą terapii, która może znacząco poprawić jakość życia osób z dysfunkcjami w obrębie miednicy i układu moczowo-płciowego przekładając się na prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu. Wczesna fizjoterapia uroginekologiczna może zminimalizować ryzyko ewentualnego wystąpienia schorzeń w następstwie nieprawidłowego postępowania, czy nieprawidłowych nawyków dnia codziennego.
W trakcie pierwszej wizyty prowadzony jest szczegółowy wywiad, wykonywane są testy diagnostyczne oraz nerwowo-mięśniowe mające na celu ustalenie aktualnego stanu pacjentki i zaplanowanie postępowania. Rozpoczęta zostaje terapia, przekazane są szczegółowe informacje dotyczące zaleceń oraz dobierane są ćwiczenia/zadania domowe, które należy wdrożyć. W zależności od rodzaju problemu z jakim zgłasza się pacjentka możliwe jest również wykonanie badania mięśni dna miednicy per vaginam lub per rectum. Na wizycie może zostać zlecone wykonanie dodatkowych badań lub skonsultowanie stanu zdrowia z innymi specjalistami.
Jak wygląda badanie wewnętrzne mięśni dna miednicy (per vaginam) u fizjoterapeuty uroginekologicznego?
Badanie wykonywane jest zawsze za zgodą pacjentki, a jego przebieg może zostać w każdym momencie przerwany. Każdy ruch/element badania jest poprzedzony instruktażem słownym.
Badanie wykonywane jest najczęściej w pozycji leżenia tyłem z ugiętymi nogami. W pierwszej kolejności następuje wizualna ocena zewnętrzna oraz ocena czucia okolicy krocza/ewentualnych blizn/ocena czy możliwe jest przejście do właściwego badania.
Badanie wewnętrzne wykonywane jest wg skali PERFECT, w trakcie którego oceniane są takie parametry jak: siła i wytrzymałość mięśni dna miednicy, jakość i poprawność skurczu, współudział mięśni dodatkowych, reakcja odruchowa oraz ewentualne obniżenia w obrębie miednicy mniejszej. Badanie wewnętrze może stanowić element diagnostyki, ale może być również elementem już właściwej terapii.
Jak przygotować się do badania?
Do badania zasadniczo nie trzeba się dodatkowo przygotowywać- wystarczy ogólne przestrzeganie zasad higieny. Nie ma konieczności specjalnego depilowania miejsc intymnych, czy przychodzenia w konkretnym dniu cyklu. Miesiączka- o ile nie jest bardzo obfita, czy bolesna- również nie stanowi przeciwwskazania do badania. W przypadku badania i/lub terapii wewnętrznej u kobiet w ciąży wymagane jej zaświadczenie od ginekologa o braku przeciwwskazań do badania.
